Souvenir

Veel van mijn keramisch werk beschilder ik met blauwe decoraties. Schalen, borden en kopjes, die doen denken aan Delfts blauw aardewerk. Dat is de reden waarom ik het zelf Delfts blauw noem. Het voelt goed het zo te noemen, alsof ik daarmee onderdeel word van een eeuwenoude traditie. Ik ben mijn eigen Delfts blauwe stijlvorm aan het ontwikkelen die traditioneel met de hand geschilderd wordt. Ik kies er bewust voor geen gebruik te maken van andere modernere decoratietechnieken. En hoewel er tegenwoordig met behulp van de nieuwste technieken zeker mooie keramiek gemaakt wordt, ligt daar niet mijn kracht en ook niet mijn liefde. Ik hou van de lijnen die ik trek, van de nuances in de lijn, van het toeval en de invloed van het penseel. In die zin wijk ik regelmatig af van het traditionele Delfts blauw waarin vaak gebruik wordt gemaakt zich herhalende motieven, daar waar ik een voorkeur heb voor op zichzelf staande vrije motieven.

Schaal, Yoni de Groot, 2014

Delfts blauw aardewerk vindt zijn oorsprong aan het einde van de gouden eeuw. Nadat reizigers  vanuit het verre Oosten porselein meebrachten als souvenir, kwam er een grote vraag naar dit porselein. Schepen van de VOC brachten weliswaar veel traditioneel wit-blauw beschilderd Chinees porselein mee naar Nederland, echter de vraag was vele malen groter en het porselein was bovendien erg kostbaar. Eind 16^e eeuw startte men in Nederland daarom zelf met het maken van ‘chinees Porselein’. Dit waren aardewerk imitaties van Chinese porseleinen voorbeelden. Dit is de voornaamste reden dat veel 16^e en 17^e eeuws Nederlands Delfts blauw met oosterse decoraties beschilderd is. Later werden de decoraties meer Hollands van aard, maar bleven grotendeels wit blauw. 

Chinese kom, omstreeks 1650

Nederlands bord in Delftsblauw, omstreeks 1690

Rond 1700 waren alleen al in Delft 33 bakkerijen waar men Delfts blauw aardewerk maakte. Deze  verdwenen grotendeels nadat er vanuit Engeland en andere landen meer aanvoer kwam van goedkoop chinees imitatie porselein. Op dit moment zijn er nog een paar bakkerijen in Nederland in bedrijf waar traditioneel en modern Delfts blauw aardewerk wordt gemaakt.

In de beginperiode werkten de Nederlandse keramisten met rood aardewerk dat eerst helemaal wit geglazuurd werd, alvorens er een blauwe decoratie op werd aangebracht. Later ging men met wit aardewerk werken en kon er met blauw direct op het aardwerk geschilderd worden. Hierna werd er een transparante laag glazuur over de decoratie aangebracht. Dit is de techniek ik ook gebruik. De verschillende tinten blauw ontstaan door een blauw onderglazuur of een kobaltoxyde (een stof die blauw wordt door het bakken) meer (lichter blauw) of minder (donkerder blauw) te verdunnen met water.

Ik heb er eigenlijk nooit zo bij stil gestaan dat het Delfts blauw, op dit moment toch één van de populairste Nederlandse souvenirs, is ontstaan vanuit een eeuwen geleden uit het verre Oosten meegebracht souvenir. Door de ontwikkeling van Hollandse motieven in het Delfts blauw is dat ook niet meer zo zichtbaar en het Delfts blauw gaat met de tijd mee. 

Bord met illustratie van Dick Bruna voor Royal Delft

Spaarvarken van R. Bronwasser voor Royal Goedewaagen