Hoe voelt het?

Het kijken naar beeldende werk kan inzicht geven en emoties oproepen. Dat verklaart denk ik waarom zoveel mensen geraakt worden door alleen al het zien van een beeldend werk en dat de wijze waarop een beeld effect heeft op mensen, bepaald wordt door wat ze in het verleden hebben meegemaakt en/of hoe ze zich voelen op dat moment. En dat is voor ieder mens weer anders.

Detail Perenboomje in Bloei, Vincent van Gogh, 1888

Ik merk zelf ook dat wanneer ik vaker naar hetzelfde museum ga, zoals het Van Gogh Museum, ik soms totaal verschillend kan reageren op een werk of er iets heel anders in kan zien. Dat zijn de werken die blijven boeien. De werken waarvan ik het altijd weer fijn vind om ze te zien. Dat kan ook in een boek natuurlijk, maar voor mij is dat wezenlijk anders. Dat is plat en op afstand, zo anders dan 10 cm er vandaan, zodat je het bijna aan kunt raken. Dat het beeld verandert als je er vanuit een andere positie naar kijkt.

Hoe bijzonder vond ik het toen ik laatst in Museum Het Depot in Wageningen was, waar ik alle beeldend mocht aanraken. Dat is nog eens een ultieme kunstbeleving. Ook geweldig voor blinden bedenk ik me nu. Die mogen niets met de schilderijen van Van Gogh. Het lijkt me geweldig als je als blinde een werk van Van Gogh zou mogen aanraken.

Het zelf maken van beeldend werk is ook een beleving die inzicht kan geven en emoties kan oproepen. Een gegeven waar een groot gedeelte van de beeldende therapie op gericht is. Dat het maken van een tekening over iets dat je hebt meegemaakt, jou inzicht kan geven in die gebeurtenis.

Misschien kun je er dan wel voor het eerst woorden aan geven of zeggen welke emoties het beeld bij jou oproept. Zo ontstaat er een indirecte reactie op de gebeurtenis, die vooral bij trauma’s heilzaam blijkt te zijn, omdat het dan niet direct over het trauma zelf gaat, maar waarbij je kijkt naar, en praat over een beeld van het trauma.

De laatste maanden zie je ineens overal kleurboeken voor volwassenen opduiken. Mij verbaast de populariteit van deze kleurboeken helemaal niet, want inkleuren is een rustgevende bezigheid. Je hoeft er niet echt bij na te denken en het is een repeterende handeling waarvan veel mensen ontspannen. Het eindresultaat kan bijna niet mislukken, waardoor het ook nog eens een hele toegankelijke creatieve bezigheid is. 

Het doet me denken aan andere creatieve uitingen zoals kaarten maken, mozaïeken, vilten, borduren, breien. Allemaal populaire bezigheden en ik denk dat dat ook komt omdat mensen, in deze tijd waarin haast en drukte hoogtij vieren, behoefte hebben aan ontspanning. Daar komt nog bij dat veel mensen echt trots zijn op wat ze gemaakt hebben en dat alleen al heeft een positieve uitwerking op hoe je je voelt.

Zeeschilder

Het lijkt haast van zelfsprekend dat alles dit jaar in het teken van de 125^ste sterfdag van Vincent van Gogh staat. Ook voor mij is hij een grote inspiratiebron. Toch wil ik de aandacht vestigen op een andere schilder en tijdgenoot van Van Gogh, van wie het dit jaar 100 jaar geleden is dat hij stierf: Hendrik Willem Mesdag.

Hendrik Willem Mesdag (1831-1915) was een van de belangrijkste schilders van de Haagse school. Hij was gespecialiseerd in het schilderen van zeegezichten. Zijn bekendste werk is het Panorama van Schevingen. Dit werk is bekend geworden onder de naam Het Panorama van Mesdag, dat gelukkig bewaard is gebleven en nog altijd imposant om te zien. Een doek met een omtrek van 120 meter en 14 meter hoog. Hij schilderde het uitzicht vanaf het hoogste duin van Scheveningen. Overigens kreeg hij daarbij ook hulp van zijn vrouw en een aantal bevriende schilders. Het schilderij werd opgehangen in een speciaal daarvoor ontworpen gebouw. Door de grote ronde lichtkoepel op het dak heeft het weer buiten invloed op de kleur van het werk en soms lijkt het daardoor als of je echt op het duin staat, vooral als er wolken voorbij de zon schuiven.

De artistieke carrières van Mesdag en Van Gogh zijn verschillend verlopen. Van Gogh ging na zijn kunstopleiding experimenteren met kleur en vorm, en was in zijn tijd weinig succesvol. Pas na zijn dood werd de kwaliteit van zijn werk herkend en werd hij één van de bekendste schilders van Nederland. Mesdag was aanvankelijk zakenman en pas op 35 jarige leeftijd ging hij zich geheel aan de schilderkunst wijden. Zijn hele carrière schilderde hij in de stijl van de Haagse school. Hij maakte werk dat door het grote publiek omarmd werd en waarmee hij een bekende Nederlandse schilder werd tijdens zijn leven.

Naast schilder was Mesdag kunstverzamelaar en samen met zijn vrouw bouwde hij een indrukwekkende verzameling schilderijen, tekeningen en keramiek op. In 1881 zag Van Gogh op een tentoonstelling een gedeelte van de collectie van Mesdag en was vooral onder de indruk van de schilderijen van de Franse schilders, die voor Van Gogh een belangrijke inspiratiebron vormden.

Vanwege de grote omvang van de collectie liet Mesdag in 1887 naast zijn huis een museum bouwen. Het museum was op zondag geopend voor publiek.

In het museum is tot op de dag van vandaag de collectie van Mesdag te zien en in het voormalige woonhuis worden wisseltentoonstellingen gehouden. Ik vind het een imposante verzameling. Veel keramiek van Kolenbrander en een grote collectie Franse en Nederlandse schilders uit de late 19^e eeuw. In 1903 schonk Mesdag zijn museum aan de Nederlandse Staat onder de voorwaarde dat de collectie bij elkaar moest blijven. In 1990 werd de Mesdag Collectie onderdeel van het Van Gogh Museum in Amsterdam. De collecties van beide musea sluiten goed op elkaar aan en vormen samen een goed overzicht van de kunst aan het einde van de 19^e eeuw.

Vrij spel (2)

Zoals ik in een eerdere blog scheef, heb ik een serie studies van verschillende soorten lijnen op papier en ander materiaal gemaakt. Inmiddels ben ik zover dat ik van al die studies een selectie van 10 interessante lijnstudies heb gemaakt. Naar aanleiding van die tien tekeningen maak ik studies in klei.

Ik ben volledig opgegaan in het tweedimensionaal lijnenspel. Nu ik het om wilde zetten naar iets driedimensionaals, liep ik enorm vast. Ik probeerde de essentie van een lijntekening vast te leggen in klei, Natuurlijk is dat een onmogelijke opgave en het werd dan ook niet wat ik wilde, want niets kon die spontaniteit en vaart van de tekening evenaren.

            

Tekening in pastelkrijt 

Vertaling in klei

                                             

Dit wordt dan een blokkade genoemd, een blokkade die doorbroken moet worden om verder te komen. Meestal gaat het vanzelf als je loslaat wat je zou willen. In dit geval was ik me ervan bewust dat ik iets nastreefde wat ik niet kon bereiken. 

a.        Collage van details uit lijntekening in inkt

b.        Lijnstudie in klei n.a.v. collage  a.

c.        Lijnstudie in klei o.a. n.a.v. collage  a. en kleistudie b.

Na dit inzicht ging het weer als vanzelf, want ik probeerde de tekening niet meer na te bootsen, maar gebruikte de richting of de structuur van de lijnen als inspiratiebron. Eigenlijk ging ik tekenen met klei, maar met dat verschil dat ik ook de hoogte of diepte in kon. Ik ben er nog niet, maar ik voel dat ik in de juiste richting zit.

Laatste lijnstudie gebaseerd op o.a. studie a., b. en c.  (nog niet afgewerkt)

Deze studies zullen uiteindelijk leiden tot een reliëf waarvan een mal gemaakt wordt, zodat het reliëf reproduceerbaar is. Daarover in een volgend blog meer.

Spelen is belangrijk voor een kunstenaar. Voor mij is dat dingen ontdekken, mezelf verrassen en blij zijn met elke vondst.

Vrij spel

‘Het geheim van de kunst is daarin gelegen, dat men niet zoekt, maar vindt.’

Pablo Picasso

Deze week ben ik een hele dag bezig geweest met lijnen. Lijnen op papier die ik zette met pen, houtskool, pastelkrijt, inktpen, penseel of mijn handen.

Pastelkrijt op papier

 In de ochtend was ik nog aan het zoeken, te veel in mijn hoofd bezig met een eindresultaat. Pas later die ochtend, toen ik blind ging werken of de inkt over het papier liet lopen, kwam ik los. Het maakte me ineens niet meer uit of het goed werd of niet. Ik was één met het materiaal en kon vrij bewegen.

Inkt op papier en transparant plastic, 2 lagen

Ik maakte heel veel verschillende lijnen, bewegingen en soms weer afdrukken daarvan. Ik werkte ook op transparanten, die ik weer over andere bladen met lijnen heen legde en zo creëerde ik een heel scala aan nieuwe lijnen.

Het werd een spel en zo vond ik nieuwe vormen, vormen die mij aanspraken, vormen waar ik verder mee kan. Vanuit dit vrijheidsgevoel is alles mogelijk en is er geen oordeel. Pas als ik het werk opnieuw bekijk zie ik de schoonheid of mogelijkheden van dingen die ik eerst niet zag.

Detail drukinkt op papier

       

Detail drukinkt op papier

Wanneer ik aan het einde van de middag met mijn camera inzoom op bepaalde stukken van mijn tekeningen, ontdek ik weer prachtige nieuwe elementen. En ik ben blij als een kind met iedere ontdekking die ik doe. 

Wat een heerlijke dag…

Enthousiast!

Commercieel zijn is voor mij handelen en denken in de geest van de klant, maar ook dingen doen die tot doel hebben geld te verdienen. Het is voor mij een zakelijk woord, en heeft weinig te maken met gevoel. Het zou goed voor mijn inkomsten zijn als ik het meer zou worden, maar ik vind het al lastig om een prijs te koppelen aan mijn werk, en als ik een koper ken, dan helemaal.

Commercieel werk is voor mij werk dat goed verkoopt op de markt. Dat je het aanbod aanpast aan dat wat de mensen graag willen hebben. Toen ik beginnend kunstenaar was, was ik daar helemaal op tegen. Nooit zou ik een werk in een bepaalde kleur maken, omdat dat beter zou verkopen. Ik wilde alleen maken waar ik zelf achter stond. Nu zie ik in dat je soms misschien concessies moet doen om dat te kunnen maken wat je graag wilt maken, als is het maar vanuit het praktisch oogpunt, dat ik geld nodig heb om te kunnen investeren in nieuw werk.

Toch blijf ik zoeken naar een manier om met werk waar ik achter sta, geld te kunnen verdienen, dat ik dingen maak waar ik blij van word en dat anderen dat ook worden.

Op dit moment ben ik bezig met een groot project in Romsey Engeland. Ik heb, vind ik zelf, een prachtig ontwerp gemaakt voor een herdenkingsbord voor 

WO I. Ik ben er echt trots op en iedereen die ik het laat zien, reageert enthousiast. Ik vind het ook mooi dat een deel van de opbrengst gaat naar een ander kunstproject, namelijk een groot monument voor de paarden die in deze oorlog gevochten hebben. Toch zijn er nog maar weinig verkocht, dus ik denk na over hoe ik de verkoop positief kan beïnvloeden.

Ik ben super enthousiast over dit project en mijn aandeel daarin. Ik weet dat ik vanuit mijn bevlogenheid erg overtuigend overkom. Wanneer ik sta achter wat ik vertel, daar zelf in geloof, dan geloven anderen mij ook. Waarschijnlijk is dit enthousiasme, mijn grootste commerciële kracht die ik kan inzetten om mijn werk te verkopen.

Dus koop ook een van deze prachtige handbeschilderde borden in een beperkte oplage! Het is een ontwerp waarin gebruik wordt gemaakt van krachtige lijnen, mooi en goed uitgevoerd. Een bord in tijdloos Delfts blauw, geschikt voor elk interieur, prachtig als wandbord. Als kers op de taart, steun je er een mooi doel mee. 

Zonder vrees

Deze week voor het eerst in jaren naar de waarneming getekend op A3 formaat tekenpapier met houtskool. Het ging zo lekker. Ik voelde me helemaal in mijn element. Wat is het toch fijn dat ik in staat ben weer te geven wat ik zie. Soms verbaas ik mezelf en dat vind ik mooi. 

Ik vind het heerlijk om weer naar school te gaan. Een school met opdrachten die ik moet doen. De een met meer succes dan de ander, maar altijd leerzaam. Wanneer iets niet lukt, is dat misschien niet fijn, maar het zorgt er voor dat ik weet wat ik nog zou kunnen leren en dat ik daar dan aan kan gaan werken. Zelfs als het gaat, zoals vandaag, is er meer dan genoeg aan techniek te leren. Ik ben blij met alles wat ik al kan en dat ik die kennis nu verder kan gaan uitbouwen is nog fijner.

Een medecursist vertelde dat ze bang was voor het lege papier. Toen we er over door praatten bleek ze vooral bang te zijn om een lelijke tekening te maken. Ik heb die angst niet. Voor mij horen minder mooie tekeningen er ook bij. Ze helpen meestal om te komen tot iets mooiers, leren van je fouten. Ik maak mijzelf er niet fout om als het niet lukt. Het is in mijn ogen onmogelijk constant mooi werk maken. Ik krijg ook nieuwe inzichten als ik bezig ben. Je kunt ineens iets net anders zien, of in dit geval werkelijk zien hoe iets eruit ziet of zien dat wat jij op papier hebt gezet, net niet de vorm is die je ziet als je echt goed kijkt. 

  

Als ik met plezier beeldend aan het werk ben, ken ik geen vrees, dan ervaar ik een ongekende vrijheid. Ik krijg er zelfs veel energie van. Ik ben zo dankbaar dat ik dit werk kan en mag doen!

Passie

Sinds een paar weken ben ik docent bij Dagkunst Nederland. Op dit moment kunnen mensen zich inschrijven voor een  workshop Bloemen tekenen naar de waarneming. Ik hoop op veel deelnemers, want ik heb er zin in.

Waarom vind je dit werk leuk, vragen mensen wel eens.

Ik vind het heerlijk om mijn kennis te delen. Het is fijn om anderen dingen te leren of om ze helpen bij het ontdekken van hun eigen passie of talenten. Eén van mijn talenten is dat ik goed kan kijken. Dat klinkt heel eenvoudig, maar dat is het niet. Meestal tekenen we dat wat we denken gezien te hebben, maar als je beter gaat kijken blijkt het vaak toch niet te kloppen met de het werkelijke beeld. 

Vaak kun je pas zien of dat wat je tekent nu is wat je gezien hebt, als je op afstand gaat staan. Iets wat ik cursisten in de tekenles of cliënten die beeldende vaktherapie krijgen vaak laat doen. Van een afstand zie je de dingen anders en in het geval van tekenen naar de waarneming, zie je beter of het klopt. Het fijne van beeldend werken is dat je een zichtbaar resultaat hebt van jouw proces, dat je kunt zien wat er is gebeurd. Dat vind ik ook het grote voordeel van beeldende therapie, er is altijd nog een beeldend werk om naar terug te kijken en inzicht te krijgen in het proces, jezelf of een situatie.

Van les geven leer ik ook. Wanneer ik iets aan een ander moet uitleggen, helpt dat mij om het zelf beter te begrijpen. Dat is een mooie bijkomstigheid. Inzicht in mijzelf of processen door anderen iets te leren. Ik word er enthousiast van en het doet me nadenken over wat ik verder zou willen delen met anderen. Zoals grafische- en keramische technieken… mijn passies dus eigenlijk.

Wat is het toch een groot geluk dat ik weet waar mijn passies en talenten liggen en dat ik die over kan brengen op anderen, ja dat ik zelfs kan inspireren. Voor mij is dat een enorme rijkdom.

Ga voor meer informatie over deze workshop en andere workshops naar http://www.dagkunstnederland.com/